Szlaki piesze na terenie gminy Żarki

Jura Krakowsko-Częstochowska to malowniczy makroregion położony w południowej Polsce na terenie województw śląskiego oraz małopolskiego. Tworzona przez 35 gmin, stanowi unikalne połączenie walorów turystycznych i krajoznawczych oraz stwarza idealne warunki do wędrowania. Wyjątkiem nie jest położona w jej północnej części gmina Żarki. Znajduje się w powiecie myszkowskim i graniczy z sześcioma innymi jednostkami: od strony południowej są to miasto Myszków i gmina Włodowice (w pow. zawierciańskim), od wschodniej – gmina Niegowa, od północnej – gminy Olsztyn i Janów (obie w pow. częstochowskim), a od strony zachodniej – gmina Poraj.

Przez gminę Żarki przebiega sześć znakowanych, pieszych szlaków turystycznych PTTK o łącznej długości około 51 km. Każdy z nich prowadzi przez interesujące pod względem krajoznawczym rejony.

Nazwa	Kolor	Początek	Koniec	Długość:
Nazwa	Kolor	Początek	Koniec	całkowita	w granicach gminy Żarki
Szlak im. J. Brandysa	zielony	Masłońskie	Zawada	25,8 km	7,9 km
Szlak im. Jana Pawła II	czarny	Zawada	Bobolice	18,1 km	14,3 km
Szlak im. B. Rychlik	czarny	Korwinów	Jastrząb	36,9 km	4,0 km
Szlak Warowni Jurajskich	niebieski	Wancerzów	Rudawa	153,3 km	7,6 km
Szlak Zamonitu	żółty	Poraj	Niegowonice	75,7 km	8,4 km
Szlak Żarecki	żółty	Woźniki	Trzebniów	34,9 km	9,1 km

Szlak im. Janusza Brandysa rozpoczyna swój bieg w gminie Poraj, we wsi Masłońskie, nie opodal stacji kolejowej Masłońskie Natalin. Po kilkuset metrach przecina drogę wojewódzką DW 791 i okrąża zachodnim brzegiem Zalew Porajski. Następnie schodzi do centrum Poraja i dalej, terenami leśnymi na południowym skraju wsi Choroń, dociera do granicy gminy Żarki, krzyżując się tu ze Szlakiem Zamonitu oraz Szlakiem im. B. Rychlik. Po niespełna 3 km dochodzi do Przybynowa, gdzie można zwiedzić kościół pw. Św. Michała oraz odpocząć w gospodarstwie agroturystycznym „Pod Skałką”. Około 300 m dalej szlak skręca w prawo, zamieniając nawierzchnię asfaltową na szutrowo-piaszczystą i odsłaniając widok na malownicze skałki. Po minięciu wsi Jaroszów, w której znajduje się urokliwy kościółek pw. Bł. Ludwika Rocha Gietyngiera, trasa kończy się obok sklepu spożywczego we wsi Zawada, przy drodze wojewódzkiej DW 793.

0003 Kościółek pw. bł. Gietyngiera w Jaroszowie.

Szlak im. Jana Pawła II z Zawady do Bobolic ma status szlaku zlikwidowanego, lecz widnieje na większości map turystycznych. Prawie w całości przebiega przez tereny gminy Żarki. Rozpoczyna się we wsi Zawada (w punkcie końcowym Szlaku im. J. Brandysa, będąc poniekąd jego kontynuacją) i kieruje się na wschód w stronę Czatachowy, na której końcu znajduje się kościół filialny pw. Ducha Świętego (tzw. Pustelnia). Następnie terenem leśnym, wraz ze Szlakiem Żareckim, schodzi do Przewodziszowic (węzeł szlaków), Leśniowa oraz do centrum Żarek. Stąd, ulicą Piaski, obok zespołu zabytkowych stodół, wychodzi poza tereny zabudowane na tzw. „Mirowski Gościniec” – siedmiokilometrową, wyasfaltowaną trasę pieszo-rowerową, z której roztaczają się piękne widoki na panoramę Żarek oraz zamki w Mirowie i Bobolicach. W Mirowie szlak łączy się ze Szlakiem Orlich Gniazd i 3 km dalej kończy swój bieg.

Szlak im. Barbary Rychlik rozpoczyna się przy stacji kolejowej w Korwinowie. Po kilkuset metrach łączy się na półtora kilometra z zielonym Szlakiem Walk 7 Dywizji Piechoty, następnie przecina żółty Szlak Olsztyński, terenami leśnymi dociera do Olsztyna, po czym wspina się na wzgórze Biakło, z którego rozpościera się pełna panorama na okolicę. Na obszarze rezerwatu przyrody „Sokole Góry” kilkukrotnie krzyżuje się ze szlakami pieszymi: Szlakiem Olsztyńskim, Szlakiem „Dróżki Świętego Idziego”, Szlakiem Warowni Jurajskich, Szlakiem Orlich Gniazd oraz Szlakiem Walk 7 Dywizji Piechoty. Po minięciu wsi Biskupice, Dębowiec i Choroń trasa zahacza o należące do gminy Żarki sołectwa Zaborze i Przybynów, gdzie znów przecina Szlak im. J. Brandysa oraz Szlak Zamonitu.

0004

Widok ze wzgórza Biakło w kierunku zachodnim.

Na odcinku kolejnych 4 km wiedzie wzdłuż strugi Ordonki po nieco podmokłym, piaszczystym leśnym dukcie. Koniec szlaku znajduje się po zachodniej stronie Zalewu Porajskiego przy ośrodku wypoczynkowym „Leśna Radość”, do którego, idąc za znakami, dochodzi się od północnej strony akwenu.

Szlak Warowni Jurajskich ma swój początek we wsi Wancerzów nie opodal Mstowa. Wiedzie przez tereny i miejsca interesujące krajobrazowo, których nie objął swym zasięgiem poprowadzony równolegle Szlak Orlich Gniazd. Przy szlaku znajdują się takie obiekty, jak: pozostałości strażnicy w Suliszowicach, ruiny zamku „Ostrężnik” w Ostrężniku, strażnica w Łutowcu, rezerwat przyrody „Góra Zborów”, pozostałości zamku „Bąkowiec” w Morsku, bazylika kolegiacka pw. Św. Apostołów Piotra i Pawła w Zawierciu, ruiny zamku „Ogrodzieniec” w Podzamczu, ruiny zamku w Smoleniu, dwory w Glanowie i Tarnawie, ruiny zamku w Ojcowie i Dolina Będkowska. Na terenie gminy Żarki szlak przebiega od osady Ostrężnik, przez wieś Czatachowa, do Przewodziszowic wyasfaltowaną przecinką leśną, często wykorzystywaną przez mieszkańców i turystów do rekreacyjnego uprawiania kolarstwa, nordic walking oraz narciarstwa biegowego. Dalej trasa wiedzie w kierunku wschodnim ścieżkami leśno-polnymi i w okolicach skały „Czarny Kamień” w Łutowcu wchodzi w tereny należące do gminy Niegowa. Koniec szlaku znajduje się w małopolskiej wsi Rudawa w gminie Zabierzów.

Nazwa Szlaku Zamonitu powstała z połączenia słów „zamek” i „amonit”. Szlak ma swój początek przy dworcu kolejowym w Poraju i wiedzie przez cenne i malownicze zakątki północnej części Jury Krakowsko-Częstochowskiej, do których z pewnością należą tereny w pobliżu Choronia i Dębowca (pomnik przyrody „Aleja Lipowa”, kamieniołom, wapienniki), pozostałości strażnicy w Suliszowicach, rezerwat przyrody „Parkowe”, zamki w Bobolicach i Podzamczu, słabo oznaczone obszary niezalesione między Kroczycami a Siamoszycami, pomnik przyrody „Zespół źródeł rzeki Centurii”, wywierzysko krasowe „Bełkotek” oraz lasy w rejonie wsi Hutki-Kanki. Trasa kilkunastokrotnie przecina inne szlaki turystyki pieszej. W miejscu krzyżowania się ze Szlakiem im. J. Brandysa oraz Szlakiem im. B. Rychlik rozpoczyna ponadośmiokilometrowy bieg przez należące do gminy Żarki sołectwa Zaborze i Suliszowice, mijając tam kilka kapliczek przydrożnych, ostańce skalne, jaskinie oraz strażnicę. Szczególną ostrożność należy zachować przy rozstajach w Suliszowicach (w miejscu przecięcia ze Szlakiem Warowni Jurajskich) ze względu na niewłaściwe ustawienie kilometrażowych strzał drogowskazowych. Szlak kończy się przy kościele pw. Św. Franciszka z Asyżu w Niegowonicach.

Początek Szlaku Żareckiego znajduje się w Woźnikach na Wyżynie Woźnicko-Wieluńskiej. Trasa wiedzie głównie terenami niezalesionymi i przebiega m.in. przez Gniazdów, Koziegłowy, Żarki-Letnisko i Żarki. Na trasie znajdują się liczne obiekty warte zobaczenia: małomiasteczkowe, zabytkowe układy urbanistyczne Woźnik, Koziegłów i Żarek; zabytkowy kościół pw. Św. Marii Magdaleny i Bożego Ciała w Koziegłowach; wieś o ciekawej nazwie „Miłość”; zabytkowy kościół pw. Matki Bożej Nieustającej Pomocy, zabudowa śródleśna oraz drewniane wille witkiewiczowskie z lat 30. ub. wieku w Żarkach-Letnisku. Przez Żarki-Letnisko szlak wiedzie ulicami Nadrzeczną i Zieloną, a następnie, po minięciu ostatniego domu, wcina się w niezabudowany obszar leśny należący, już do gminy Żarki. Po około czterech kilometrach trasa wychodzi na drogę wojewódzką DW 789, po czym przecina Stary Rynek z kościołem pw. Świętych Apostołów Szymona i Judy Tadeusza i dalej, ulicą Leśniowską, wspólnie ze Szlakiem im. Jana Pawła II, kieruje się w stronę Leśniowa i Przewodziszowic (gdzie krzyżuje się ze Szlakiem Warowni Jurajskich), aż do pustelni Ducha Świętego w Czatachowie. Tam szlaki rozdzielają się – Szlak Żarecki skręca w kierunku wschodnim i po około 2 km łączy się ze Szlakiem Orlich Gniazd. Niecały kilometr dalej, przy przystanku autobusowym w Trzebniowie, znajduje się znak końca trasy.

Tomasz Woźniak