100-lecie PTTS w Republice Czeskiej
W ubiegłym roku obchodziła swój wielki jubileusz Polska Organizacja Turystyczno-Sportowa, działająca za południową granicą Polski na Zaolziu. Organizacja posiadająca bogatą historię, przerwaną wprawdzie wymuszoną przerwą na długich czterdzieści lat, zrzeszająca prawie 600 członków, organizacja niezwykle prężna – Polskie Towarzystwo Turystyczno-Sportowe „Beskid Śląski“ w Republice Czeskiej.
W szerokim spektrum organizacji polskich, jakie działają na Zaolziu, zajmuje PTTS „Beskid Śląski“ wybitne miejsce. Od 100 lat propaguje ruch turystyczny i sport, rozwija iniciatywy i działania sprzyjające rozwojowi kultury fizycznej, uczy pozytywnego stosunku do gór i przyrody oraz przywiązania do regionu Ziemi Cieszyńskiej. Ważną rolę odgrywa również w podtrzymywaniu tradycji i tożsamości narodowej.
Historia Towarzystwa ściśle spleciona jest z zawiłymi dziejami regionu Śląska Cieszyńskiego. Polski ruch turystyczny na tym terenie zaczął kiełkować na początku XX w., a pierwsza organizacja turystyczna, która swym zasięgiem obejmowała Beskid Śląski, została założona pod nazwą Polskie Towarzystwo Turystyczne „Beskid” w roku 1910. Organizacja ta wybudowała swoje pierwsze schronisko na Ropiczce w roku 1913. Niestety, w maju 1918 r. schronisko z przyczyn nigdy nie wyjaśnionych spłonęło. Pierwotnie PTT „Beskid” zamierzał odbudować spalone schronisko, w końcu podjęto decyzję o zbiórce funduszy na wybudowanie schroniska w dogodniejszym miejsca – na Stożku.
Okres po I wojnie światowej był dla ludności Śląska Cieszyńskiego okresem przełomowym. Na podstawie decyzji Rady Ambasadorów z dnia 28. 7. 1920 r. w Paryżu, Śląsk Cieszyński podzielono na część polską i czeską. Szerokie rzesze społeczeństwa polskiego w Czechosłowacji zostały bez własnej organizacji turystycznej, albowiem centrala PTT „Beskid” oraz majątek tej organizacji należały do Polski. Zaistniała więc potrzeba utworzenia nowej organizacji turystycznej dla polskiej ludności w Czechosłowacji. Do tego doszło dzięki grupie entuzjastów ruchu sportowego w dniu 26 marca 1922 r., gdy w Orłowej założono Polskie Towarzystwo Turystyczne „Beskid Śląski” w Czechosłowacji. Na czele organizacji stanął jej współzałożyciel i późniejszy długoletni prezes, Władysław Wójcik. Od samego początku zadaniem nadrzędnym było wybudowanie własnego schroniska w górach. Po znalezieniu odpowiedniego miejsca i zakupieniu gruntów zamiar ten urzeczywistniono. 8 września 1929 roku nastąpiło uroczyste otwarcie schroniska na Kozubowej. Była to wielka manifestacja ludności polskiej. Otwarcie schroniska na Kozubowej było przełomowym momentem w rozwoju turystyki oraz narciarstwa. Oprócz schroniska PTTS „Beskid Śląski“ wybudowało 7 skoczni narciarskich. W roku 1938 Towarzystwo zostało włączone do Polskiego Towarzystwa Tatrzańskiego i doszło do stłumienia działalności sportowej na Zaolziu. II wojna światowa przekreśliła cały dorobek; przepadł cały majątek „Beskidu Śląskiego“, wielu działaczy zginęło w obozach zagłady.
Bezpośrednio po zakończeniu II wojny światowej garstka byłych członków „Beskidu Śląskiego“postanowiła wznowić działalność i już 14 sierpnia 1945 r. odbyło się w Karwinie Walne Zgromadzenie Towarzystwa. Aktywność w szybkim tempie zaczęła się owocnie rozwijać, ale niestety trwało to bardzo krótko, albowiem na ręce ówczesnego prezesa wpłynęło pismo referenta bezpieczeństwa z Ostrawy z dnia 13 lutego 1948 r. o decyzji ukończenia działalności PTTS „Beskid Śląski“ w Czechosłowacji. Decyzja ta na cały okres trwania w naszym kraju tzw. realnego socjalizmu zawiesiła wszelką działalność polskiego środowiska turystycznego na Zaolziu. Na domiar złego, w lutym 1973 r. jedyne polskie schronisko na Kozubowej strawił pożar.
Zmiana na lepsze miała nastąpić dopiero po 1989 roku – po ”Aksamitnej rewolucji”. Ministerstwo Spraw Wewnętrznych zezwoliło na kontynuację działalności Towarzystwa. Zebranie konstytuujące odbyło się 20 listopada 1991 r. Zupełnie inne warunki polityczne i ekonomiczne zmusiły zarząd PTTS do zmiany zakresu działań. Intensywnie zaczęła rozwijać się działalność sekcji turystycznej.
Udział przedstawicieli Towarzystwa w obchodach 100. lecia schroniska na Stożku
Dzisiaj Towarzystwo realizuje swą działalność w trzech pionach: sekcja turystyczna, sekcja sportowa i sekcja kolarska. Oprócz tego, w ramach sekcji sportowej działają dwa kluby byłych piłkarzy: „Klub 99“ oraz „Orły Zaolzia“. Towarzystwo jest administracyjnie podzielone na sześć rejonów: Bogumin-Karwina, Hawierzów-Sucha, Czeski Cieszyn, Trzyniec, Wędrynia, Bystrzyca-Jabłonków. Towarzystwem kieruje 16-osobowy zarząd z siedzibą w budynku Kongresu Polaków w Czeskim Cieszynie. Bardzo ważne miejsce w działalności stowarzyszenia odgrywa współpraca z zaprzyjaźnionymi organizacjami turystycznymi i sportowymi z Polski i Słowacji. Corocznie Towarzystwo organizuje około 100 imprez: wycieczek turystycznych, kolarskich i narciarskich oraz imprez sportowych. Niezwykle cenne są dla członków zwłaszcza wycieczki turystyczne do różnych regionów Polski, wspólnie z kolarzami z PTTK w Cieszynie rajdy kolarskie czy wyjazdy sportowców na Światowe Igrzyska Polonijne. Znaczącym efektem tych wyjazdów jest pielęgnowanie polskości przez bezpośrednie kontakty z Polską, zapoznawanie się z zabytkami, historią, folklorem odwiedzanych regionów Polski oraz zaznajomienie uczestników ze współczesnym życiem w Polsce.
Jubileusz 100-lecia istnienia Towarzystwa zdopingował zarząd do wymyślenia czegoś, co będzie mocnym, trwałym, niecodziennym akcentem. Akcentem, który nie tylko dostojnie uczci jubileusz 100-lecia, ale również stanie się elementem uwypuklającym obecność polskiej organizacji turystycznej na terenie Beskidu Cieszyńskiego. Wykorzystując fakt, że Towarzystwo jest właścicielem dotychczas niezagospodarowanej działki na szczycie jednej z gór w Beskidzie Cieszyńskim, wybudowano tutaj składający się z rzech części kamienny obiekt, który oferuje przyjazne miejsce do spotkań i odpoczynku. Miejsce to stało się punktem spotkań turystów i kolarzy i przyczyniło się do podniesienia atrakcyjności pięknej górskiej trasy na Jaworowym.
Kamienny obelisk postawiony dla uczczenia 100. lecia Towarzystwa
Towarzystwo posiada stronę internetową: www.ptts-beskidslaski.cz Można tutaj uzyskać informacje o planowanych imprezach Towarzystwa, obejrzeć obszerną fotokronikę lub przeczytać opisy wycieczek czy rajdów.
Napisano w Czeskim Cieszynie, 30 grudnia 2022 r.
Halina Twardzik
Prezes PTTS „Beskid Śląski“ w RC